انشاء را بايد از سر نوشت.

بۆ خوێنه‌رانی ئازیز

وێرای سڵاوێکی گه‌رم له‌ ناخی ده‌ڵ ، پیرۆزبایی سه‌ری ساڵی نوێ و جێژنی نه‌ورۆز له‌ گه‌ڵ ئه‌م گوڵه‌ ئیلکترۆنیه‌ پێشکه‌ش به‌ ئێوه‌ی به‌رێز ده‌که‌م.
هیوادارم ساڵی نوێ ، ساڵی خێر و خۆشی و وه‌دیهاتنی ئاواته‌کان بۆ هه‌مووان بێت.

 هه‌ر شادیتان

جنوساید یعنی نسل کشی.امحاء و از بین بردن انسانها بمنظور ایجاد یا حفظ سلطه ،زدودن و راندن آنان از یک جغرافیایی که آنها در آنجا ساکن میباشند در بر میگیرد.

جنوساید از ابتدای تشکیل گروه های انسانی با حسادتها، نفرتها و نفوذ قدرت شان در سایر گروه ها و برتری بر آنان بوجود آمده است و تا کنون نیز ادامه داشته است.
در این میان کُردها نیز از چنین دستاویز بشری بی نصیب نبوده و مورد تاخت و تاز و تهاجم دیگران بدلیل ماهیت صُلح طلبی کُرد که در برخی موارد با شکست مهاجمین و در برخی نیز مورد قتل و عام واقع گردیده است. اما این کشتارها تنها در بخشی از سرزمین کُردستان صورت گرفته است اما بدلیل گستردگی جغرافیای کُرد باعث نابودی آنان نگردیده و همچنان به حیات خود ادامه داده اند.

جنوساید به نوبه خود دارای مراتب متعدد و اشکال گوناگون بوده و تنها به امحاء فیزیکی(حالت اولیه جنوساید) محدود نمیگردد بلکه به حذف هویت و شناسه های آنان شامل زبان،لباس،آئین و مذهب ودین،تاریخ،فرهنگ و آداب و رسوم و.... را نیز بر میگیرد که از آن میتوان به« جنوساید سفید» نام برد و دارای اثرات مخرب قویتر از جمله ضایعات روحی و روانی،اجتماعی و فرهنگی،اقتصادی و محیط زیست میباشد که جبران آن از حالت فیزیکی جنوساید سخت تر است که دارای تبعات جهانی نیز میباشد و لذا این یک مسئله بین المللی و صیانت از حقوق بنیادین بشر است که بایستی آمران و عاملان آن در محاکم مجامع بین المللی تحت پیگرد قرار گیرد .

لازم به یادآوری است نسل کشی (جنوساید) یکی از چهار جرم شدید تعریف شده در جرائم دیوان کیفری بین المللی است که بایستی در یک دادگاه مستقل بین المللی بررسي و مجریان آن ملزم به پاسخگویی و گردن نهادن به حکم صادره در محضر جامعه جهانی میباشند.

نمونه های بارز جنوساید کُرد شامل موارد ذیل میباشد.

1- انفال 182000 کُرد از مناطق بارزان،دهوک،اربیل،سلیمانیه ،خانقین و... در اواخر دهه هشتاد میلادی توسط حکومت بعث صدام در عراق.
2- بمباران شیمیائی حلبچه ،سردشت ،مهران ،نودشه ،زرده ،بالیسان و... توسط حکومت بعث عراق.
3- قتل و عام کُردهای منطقه مکری(شهرویران مهاباد) در اواسط قرن هفدهم میلادی توسط حکومت صفوی ایران.
4- کوچاندن کُردها به خراسان ،کلاردشت،منجیل،قزوین،سیستان و بلوچستان در ایران و آناتولی در ترکیه در ادوار مختلف توسط حاکمان زمان و در برخی موارد با ترفند تحت عنوان مرزبانان رشید.
5- قتل و عام کُردهای منطقه درسیم و ... در ترکیه توسط حکومت آتاتورک.
6- ممنوع نمودن لباس کُردی تحت عنوان متحدالشکل نمودن پوشش ملی در زمان حکومت رضا خان در ایران.
7- ممنوع نمودن تکلم و گویش و لباس کُردی در ترکیه توسط حکومت آتاتورک.
8- عدم ثبت هویت شهروندان کُرد سوری و ندادن شناسنامه به آنان ودر نتیجه عدم برخورداری از هرگونه تسهیلات اجتماعی و اقتصادی و ....در سوریه .
9- قتل و عام روستاهای قارنا و قه لاتان  در اوایل انقلاب اسلامی ایران توسط افراد فرصت طلب .

این موارد تحت عناوین مختلف که مردم و جامعه جهانی از آن مطلع و چه بسا مواردی نیز که تا بحال آشکار نشده اند از موارد و مصاديق بارز جنوساید کُرد میباشد.
در جنوسايد علاوه بر حذف فيزيکي انسانها،صدمات ديگری نيز در حوزه هاي مرتبط با زندگي انسانها ايجاد مينمايد که شامل موارد ذيل ميباشد.
صدمه روحي و رواني و اجتماعي:اعمال جرائم جنوسايد داراي اثرات روحي و رواني بجهت تحقير و تضيع و تهديد حقوق آن جوامع بوده که در واقع شيرازه زندگي آنان از هم گسيخته شده است و جبران آن به پروسه دراز مدت نياز دارد .
صدمه محيط زيست:اين حوزه بدليل استفاده از سلاحهاي کشتار جمعي و آلوده نمودن سرزمين آنان و حتي خالي نمودن سرزمین از ساکنان آن و تبديل آباديها به مخروبه موجب لطمات بزرگي به محيط زيست ميشوند.
صدمه به تاریخ و فرهنگ:این حوزه نیز بدلیل حمله مهاجمین،میراثهای فرهنگی و تاریخی نیز نابود شده و حتی باقی مانده آثار را بنفع خود غصب مینماید.
صدمه اقتصادي: از ديگر حوزه هاي تخريب شده در جنوسايد ، هدر رفتن اساس و بنيان شرايط توليد،بازرگاني و تجارت و درآمد آن جوامع است که تضعيف آن در واقع کارا ترين ضربه ( تيرخلاص )به آن جوامع است و ديگر حتي آنها قادر به تامين مايحتاج اوليه خود نيز نميباشند.
در جهت جنوسايد ترفندهاي ديگر نیز انجام ميگيرد که ميتوان به توزيع و آلوده نمودن جامعه به مواد مخدر و مواد بيهوش کننده و توهم زا ،ويروسهاي عفوني و کشنده،عقيم نمودن مردان و زنان ،ترويج فساد و فحشاء و ....همچنين عدم بهره مندی از تحصيلات و دانش ، گزینش جهت ورود به دانشگاهها و استخدام ،انتقال و کوچ اجباري با بهم زدن ترکیب جمعیتی ،عدم مشارکت دادن در اداره مملکت،عدم ارایه ارتباطات سريع و عقب نگه داشتن از فن آوري روز دنيا و حتي هک کردن سايتها و لينک به سايتهاي بي اخلاقي را ميتوان نام برد.
در کنار موارد فوق ، کُرد به توسط حربه دشمنان يا گاها" از روي بي آگاهي نسبت به جنوسايد خویش با ترفند هاي اختلاف دين و مذهب ،لهجه و گويش،جغرافيا و .... اقدام نموده است که ميتوان به کُرد فيلي ، کُرد شبک و کُرد ايزدي و..... اشاره نمود که چه بسا آنها در واقع مورد ظلم مضاعف واقع گرديده اند که اِلمي به مراتب دردناک تر ميباشد.
همه موارد از مصاديق جنوسايد در ادوار مختلف توسط حاکمان زمان انجام گرفته که متاسفانه با يک تحليل و آناليز غلط شروع شده و هرگز نتوانسته اند به اهداف غير انساني خویش نيز دست بيابند.هر روز به مطالبات کُرد نيز با توجه به ارتقاء سطح زندگي جهاني افزوده شده و تنها راه باقي مانده حل دمکراتيک و مسالمت آميز مسئله کُرد ميباشد.
آنچه تا کنون آمران و عاملان جنوسايد براي خود بعنوان دستاويز از آن سوء استفاده نموده اند ، برچسب جدايي طلبي و اخلال در امنيت ملي و... معرفي مينمايند عليرغم اينکه کُرد چنين اتهامي را رد و خود از يکپارچگي کشور حمايت مي نمايد اما مورد چنين اتهامي واقع ميگردند و دليل بر اين مدعا نیز رهبران کُرد در عراق است که تا بحال از حاميان حفظ يکپارچگي و آشتي ملي هستند عليرغم اينکه خود قرباني همين افراد و گروه های متعصب ميباشند و همین گروه ها بدنبال سهم خواهي بر اثر جنگ و آشوب داخلي ميباشند. البته کُردها نيک به تاريخ گذشته اجداد خويش حتي قبل ازاروپاييها و آمريکاييها آگاهند که در آغاز هزاره اول پيش از ميلاد «گوتي ها» و« لولويي ها» در منطقه « زاموا »اتحاديه اي بنام «مانا» تشکيل و دولت قدرتمند خود در منطقه به پايتختي «سقز» کنوني بنا نهادند .
ما نيز نيک ميدانم که در گذشته کُردستان جزء سرزمين ايران بزرگ بوده اما حکومت ترک عثماني توانست با فريب و حقه و نيرنگ بخش بزرگي از کُردستان را با حکومت صفوي به نفع خود جدا نمايد و دريک قرن اخير نيز کشورهاي انگليس و فرانسه بخش ديگري از کُردستان را جدا و به خاک کشورهاي عراق و سوريه ضميمه نمايند.
گرچه تابحال مسئله کُرد و جنوسايد کُرد در مجامع بين المللي تنها با ديد بشردوستانه و احساسي بدليل نفوذ کشورهاي ذينفع به آن نگريسته شده است اما اين دوران نيز بسر آمده و مسئله بصورت سياسي در سطح بين المللي مطرح ميباشد و لذا حل سياسي آن نيز پر واضح است.
در اين راستا بايد گفت سرانجام باید بجهت حل مسائل و جلوگيري از خشونت و جنگ و آشوب که تا بحال موجب ريختن خون بيگناهان فراواني شده است لازم است مردان بزرگ و با همت و درايت و آينده نگر  دست به ابتکار عمل بزرگ زده و حل مسئله با مسالمت و مصالحه و مشارکت انجام گردد .

     ماه مارس براي کوردها ياد آور برخي دستاوردهاي شيرين در مقابل برخي رخدادها تلخ در تاريخ بوده است .بنابر آگاهي بخشي به چند موضوع مهم آن بشرح ذيل اشاره ميگردد.

1-نوروز جشن ملي کورد در اين ماه است و داستانهاي فراواني از آن نقل است که يکي از آنها اينست :کاوه آهنگر از تبار کورد سر ضحاک حاکم سفاک و خونخوار را بريده و در آن روزگار بجهت اعلام جشن در چنين فتح بزرگي که مصادف با ابتداي فصل بهار بوده است مردم بر سر بلنداي هر کوهي آتش روشن مي نمودند و بعدها نيز مردم براي يادمان اين پيروزي در روز اول سال آتش بر مي افروختند و تا بحال در بين کوردها اين رسم مرسوم است.

2- هشتم ماه مارس روز جهاني زنان است. روز مبارزه زنان جهت يکساني حقوق زن و مرد و رفع هرگونه خشونت و بدرفتاري است . همصدايي مردان با مادران ،خواهران،دختر و همسر و در واقع دفاع از نيمه جامعه در بند اجحاف مردسالاري و تحصيل خواستهاي منطقي آنان است.

3-در سال 1971 ميلادي مابين حکومت عراق و پارت دمکرات کوردستان به نمايندگي از سويي مردم کوردستان قراردادي مبني بر اعطاء خودمختاري به کوردستان عراق امضاء گرديد.

4- در سال 1975 ميلادي بين شاه ايران و رئيس جمهور عراق قرارداد الجزاير در راستاي تمليک بخشي از اروند رود به ازاء عدم پشتيباني ايران از مبارزه کوردهاي عراق بسته شد و پارت دمکرات کوردستان براي مدتي دست از مبارزه مسلحانه کشيد اما بعدها اين قرارداد نیز موجب جنگ تحميلي هشت ساله ايران – عراق و آبستن بسياري از حوادث ديگر در خاورميانه گرديد.

5-در سال 1988 ميلادي رژيم بعپ عراق عليه شهروندان خود در شهر حلبچه دست به بمباران شيميايي زد و موجب قتل و عام 5000 نفر از زنان و کودکان و بزرگسالان بي دفاع آن شهر شد.

6-در سال 1991 ميلادي شهروندان کوردستان عراق از بي عدالتي ها و ستم بيش از حد حاکمان دست به قيام همگاني ( راپه‌رين )عليه رژيم بعث عراق  زدند.

 لازم بذکر است بنده نيز در ماه مارس 1971 متولد و جشن ازدواجم نيز در همين ماه بوده است .

 اينک بايد چشم به انتظار رخدادهاي شيرين ديگر در ماه مارس باشيم عليرغم اينکه تا کنون شاهد برخي حوادث تلخ در اين ماه در تاريخ کوردستان بوده ايم.

تامی ده‌چێ واتا که‌ ده‌یجووی به‌زار

خۆشه‌ له‌ رێی دیده‌وه‌ بتکێته‌ خوار

بۆ وته‌ و سۆزی ده‌روون چاوه‌رێم

به‌سته‌ڵه‌که‌ گیانه‌ هه‌رێمی وتار

                                                                                  مه‌حه‌مه‌د نوری

 ‌ یه‌ک له‌ سه‌رچاوه‌کانی ژیانی مرۆڤایه‌تی له‌ جیهان ، رۆژهه‌ڵاتی ناوینه‌ ‌و جێگای سه‌رهه‌ڵدان و په‌ره‌ی ئایین و مه‌زهه‌‌ب ، که‌له‌پور ‌،به‌رگ ،زه‌مان و ئه‌ده‌بی نه‌ته‌وه‌کانی جۆراوجۆر بووه‌ .

 کوردیش یه‌ک له‌ نه‌ته‌وه‌کانی نیشته‌جێی له‌مێژینه‌ی رۆژهه‌ڵاتی ناوینه‌ و له‌م رووه‌وه‌ خاوه‌نی که‌له‌پور ، ئه‌ده‌ب ، زه‌مانی و به‌رگی تایبه‌تی خۆی به‌ ئه‌ژمار دێت .

له‌ نێوان هه‌ڵسوکه‌وتی رۆژانه‌دا گه‌لانی نیشته‌جێ بۆ داسه‌پانی خۆیان زۆر جار له‌ گه‌ڵ یه‌کتر به‌شه‌ر هاتوون و زۆر جاریش له‌ رێگای فه‌رت و فێڵ هه‌نگاویان ناوه‌. کورد به‌ گوێره‌ی خۆی له‌سه‌ر ئه‌م گرینگییه‌‌ هه‌و‌ڵی زۆری ‌بۆ په‌ره‌ی خۆی داوه‌ و زۆر جاریش له‌ ئاست داگیرکه‌ران‌ به‌ره‌نگاربۆته‌وه‌ و هه‌وڵی له‌ سه‌ر له‌ناونه‌چوونی ره‌سه‌نایه‌تی خۆی داوه.

ئه‌وه‌ی جێگای ئاماژه‌یه‌ به‌هۆی جۆراوجۆر نه‌ته‌‌وه‌کانی دراوسێی زه‌ختی زۆریان بۆ هێناوه‌ و چه‌واشه‌کاری ته‌نانت زه‌مان و به‌رگ و شوێنی نیشته‌جێی کراوه‌. جاری وابووه‌ به‌ ناچاری مه‌ل که‌چی ویستی ئه‌وان بووه‌ به‌ڵام  ئه‌توانیین به‌ڵێین قه‌ت له‌ناو نه‌چووه‌ و پاشانیش به‌رهه‌ڵستکار ماوه‌ته‌وه‌.

جێگای وه‌بیرهێنانه‌وه‌یه‌‌‌ نه‌ته‌وه‌کانی ده‌راوسێی که‌ له‌ پاش کورد نیشته‌جێی رۆژهه‌ڵات بوونه‌ ئێستا ده‌سه‌ڵاتداری وه‌ڵات و خاکی خۆیان هه‌یه‌ سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ که‌ کورد له‌وه‌ پێش ده‌سه‌ڵاتی ئه‌وانی هه‌بووه‌ به‌ڵام به‌ هۆی فێڵ و ته‌ڵه‌که‌ ده‌سه‌ڵاتیان له‌ بن ده‌ست ده‌رهێناوه‌ و ئێستا ته‌نانه‌ت ده‌سه‌ڵاتیشیان به‌ سه‌ر کوردا هه‌یه‌.

ئه‌وه‌ی لێره‌دا ئه‌من ئه‌‌مه‌وێ باسی لێ به‌که‌م شرۆڤه‌ی ئه‌م هۆکارانه ‌و پاشان دانانی به‌ردی به‌ناغه‌یه‌ک بۆ ده‌ر‌بازبوون له‌م کارساتانه‌یه‌.

نه‌یارانی کورد زۆر جار له‌ هۆکاره‌ ناوخۆیه‌کانی‌ کورد به‌ به‌رژه‌وه‌ندی خۆیان که‌ڵکیان وه‌رگرتووه‌ و ته‌نانه‌ت له‌ رێی که‌سانی هه‌لپه‌رست به‌ قازانجی خۆیان له‌ ناو ماڵی کورد و له‌ دژی کورد هه‌ستاون .جاری واش کورد له‌ تواناکانی خۆی له‌ کاتی خۆیدا که‌ڵکی وه‌ر نه‌گرتووه‌ و ته‌نانه‌ت تواناکانی له‌ کاتێک پێویست نه‌بوه‌ به‌ فیرۆ داوه‌ .

دیاره‌ هۆکاری ده‌ره‌کی له‌ سه‌ر داگیرکاری هه‌بوه‌ به‌ڵام هۆکاری ناوخۆیش توانیویه‌تی کاریگه‌ری زۆرتر له‌ سه‌ر ئه‌م پرۆسه‌یه‌‌ دابنێت .

پاشان لاوازی له‌ به‌رێوه‌بردنی گه‌مه‌ی سیاسی، ئیستراتیژی درێژخایه‌ن، ئایدۆلۆژی ناوخۆیی له‌ ئاست متمانه‌ نه‌بوون به‌ خۆ له‌ به‌رامبه‌ر به‌ نه‌یاران (اعتماد به‌ نفس) و ... توانیوه‌تی کاریگه‌ری زۆر له‌ کۆمه‌ڵگا دابنێت.

ئه‌وه‌ی جێگای ئاماژه‌یه‌ هێزی تواناکان ئه‌توانێت به‌ شێوازی جۆراوجۆر به‌رز ببێته‌وه‌ که‌ له‌وانه‌ ئه‌توانین له‌‌ به‌زاڤی خوێندکاران،به‌زاڤی ژه‌نان، به‌زاڤی رۆشنبیری،به‌زاڤی مامۆستایان ،به‌زاڤی لاوان ،مافی منداڵان له‌ ژێڕ كاریگه‌ری چه‌مکی مافی مرۆڤ ، کۆمه‌ڵگای مه‌ده‌نی،دێموکراسی ،ژینگه‌ ،ئابووری ، تندروستی ،زانست و تکنولۆژی که‌ڵک وه‌ربگیردرێت.

به‌ کورد گوتنی " هه‌موو هێلکه‌کان هیچ کات له‌ زه‌مبیلێکدا داننێین".

و‌رووژانی‌ ‌ئه‌م ژانانه‌ ئه‌توانێت له‌ پێکانی ئامانجه‌کان بۆ کۆمه‌ڵگا که‌ڵکی لێ وه‌ر بگێرێت بۆ نمونه‌ ئه‌توانم بڵێم‌ ئه‌گه‌ر له‌ چوار سه‌د ساڵی رابردوودا ،حکومه‌تی سه‌فه‌ویه‌ سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی مه‌زهه‌بی تورکه‌کان سونه‌ بووه‌ به‌ڵام به‌ به‌ حوکمی حکومه‌ت مه‌زهه‌‌بیان بۆ شێعه‌ گۆری و ئه‌مه‌ به‌ هه‌ڵکه‌وت نه‌بووه‌ و له‌ سه‌ر بیری تیژ و لێکدانه‌وه‌ی دوارۆژ بووه‌ . پاشانیش به‌ فرت و فێڵ به‌شێکی گه‌رینگ له‌ خاکی وه‌ڵاتی کوردستان له‌ ئێرانیان دابراند و ئه‌وه‌ وه‌بیر دێنمه‌وه‌ که‌ کورد له‌ ئێران تووشی قه‌یرانی که‌مینه‌ی سه‌رژمێری و لاوازی و په‌رش و بڵاوی و پاشانیش تووشی دابران له‌ ده‌سه‌ڵات هات و  به‌م ئاڵووگۆره‌‌ و به‌رێوه‌چوونی ئه‌م ئاڵترناتیڤه‌، ‌ تورک توانی سه‌ره‌رای زۆر خاڵی جیاوازی تر به‌ڵام له‌ سه‌ر  خاڵه‌ هاوبه‌شی مه‌زهه‌بی‌ به‌ یه‌ک له‌ به‌رێوه‌به‌رانی حکومه‌ت و ده‌سه‌ڵات له‌ گۆره‌پانی ئێران ‌ له‌ چوار سه‌د ساڵی رابردوودا بگۆردرێت و پێشکه‌وتوویی بۆ کۆمه‌ڵگای خۆهی مسۆگه‌ر بکات.

 دیاره‌ پێکهێنانی معادلاتی گونجاو ‌کاری زۆری پێویسته‌ و دانانی خشته‌ی تایبه‌تی ده‌وێت و ئه‌توانم بڵێم زۆر جار دانانی معادله‌ له‌ رێی تێنه‌گه‌شتنه‌وه‌ به‌ معادله‌ی کوێر ده‌گۆردرێت و ئه‌م گۆرانه‌ بێشک به‌ قازانج ته‌واو نابێت و بێ ئاکام ئه‌مێنێت.

 له‌ کۆتاییدا  هیوادارم خوێنه‌ری به‌ریز به‌ هه‌ڵه‌ له‌م و‌رووژانه‌ تێ نه‌گا و به‌ریوه‌چوونی ئاڵترناتیڤ له‌ کاتێکدا به‌ دانانی ئیستراتیژی گونجاو له‌ گه‌ڵ هه‌ل و مه‌رجی رۆژگار که‌ هه‌رگیز  یه‌ک جۆر  نیه‌  له‌ ئاست به‌رژه‌وه‌ندی کۆمه‌لگا لێکبداته‌وه‌ ‌ .

 عربی چند بهم ذوق کنان                        لب گشادند به نادر سخنان

یکی از نجد حکایت می کرد                    یکی از وجد روایت می کرد

یکی از ناقه و محمل می گفت                    یکی از وادی و ساحل می گفت

ناگهان مخلصی از ملک عجم                    زد به سر منزل آن قوم قدم

به فنون ادبش راه نبود                    در زبان عرب آگاه نبود

شد گمانش که دعا می خوانند                    سخن از حمد و ثنا می رانند

او هم آنجا به تواضع بنشست                    گریه و آه و فغان در پیوست

هر چه آن قوم بیان می کردند                     با هم اسرار عیان می کردند

او به تقلید همان را می گفت                     گوهر اشک به مژگان می سفت

حشو می گفت و دعا می پنداشت          ذم همی گفت و ثنا می پنداشت

لیک چون بر لبش آن خاص کلام                     بود در معنی اخلاص تمام

یافت در باره وی حکم دعا                      داد خاصیت غفران و رضا

شد از آن دعوت از نخوت دور                     جرم او عفو و گناهان مغفور

حکایت از جامی  

بعد از چند مدتي بمناسبت عقد  يکي از فاميل در روز اول ماه ربيع الاول دوباره به زادگاهم سقز رفتم . هرکدام از مدعوين در مجلس عقد  از شهري و منطقه اي ديگر و با سطح فکر و رفتارها و برخورد متفاوت از طرفين عروس و داماد حضور داشتند .

در ابتدا با حضور عاقد (مامۆستا) در مجلس ،شاهد دست بوسي و اظهار ارادت بيش از حد معمول برخي از مدعوين و احترام خاص مابقي بودم.البته احترام به ماموستا از دير باز داراي جايگاهي ويژه در ميان کوردها بوده و رفتاري نکوهيده است.

با حضور ماموستا در مجلس بلطبع رشته کلام در دست ايشان و مابقي شنونده هستند. البته در مورد شرع اسلام وازدواج سخن راند.

بعد از اعلام آمادگي ماموستا  با حضور عروس و داماد ، نوبت به جاري نمودن خطبه عقد با حضور شاهدان (معمولا" ريش سفيدان) مجلس در اتاقي ديگر شد.

 اينک اتاق مردانه خالي از ماموستا و ريش سفيدان تبديل به جاي باحال و مهيا براي صحبت افراد جوانتر شده است.

ابتدا از سوي يکي از مدعوين اعلام شد هرکي بسته سيگارش را از جيب بيرون بياورد تا بتوانيم هرکس به دلخواه  سيگار مورد علاقه را برداشته و آنرا دود کند.البته تنها بنده و يکي دونفر ديگر سيگاري نبوديم و ببينيد چه «‌‌ چه‌قه‌دووکه‌ڵێ » از سوي سيگاريها در مجلس بپا شد و ما چی کشيديم.

در طول سه ساعت برگزاري مجلس با داستان سرايي و تنها نوعي تحريف،بزرگنمايي،بولوف با يادي از پهلوان پنبه ها ،جنگ قبيله اي ،خود را به ندانستن ها و خبر چيني و گزارش دهي در منطقه اي خاص ...  روبرو شدم.

·  يکي از آن داستانها مربوط به شخصي که سازنده عرق سگي بوده و پس از دستگيري شخص سازنده و مصادره عرقها بمقدار شش بشکه و چهارگالن و صدور حکم قاضي مبني بر دور ريختن آن در رودخانه بود. در هنگام دور ريختن عرق ، شخص سازنده شروع به خوردن آن از بشکه نموده و ماموران مانع ميشوند اما ايشان با خواهش و تمنا درخواست خوردن عرق ها نموده و ميگويد بگذاريد حداقل سير از عرق ها  بخورم چون زحمت زيادي پاي ساخت آن کشيده ام.

·  ديگر داستان اين بود در يکي از روستاها که وقتي در زمستان برف ميبارد حتما جنگي در بين همسايه ها در مي افتد لذا ابتدا پيش از هر چيز مسير منتهي  پاسگاه به روستا بجهت مداخله سريع آنان توسط مردم برف روبي شده وسپس هرکس پشت بام وکوچه خود را برف روبي ميکند.

·  داستان ديگر اين بود که مردم يکي از روستاها در زمستان بدليل اينکه کلوخه سنگها در زير برف مي ماند در هنگام جنگ بين آنان پيدا نمودن آن مشکل است پس در تابستان يک تريلر سنگ در محلي تخليه نموده  تا در زمستان در جنگ بکارشان  آيد.

.... و چندين داستان ديگر!

 البته اداي داستانها بايستي بنوعي نکوهش را در بر ميگرفت اما تنها  استهزاء و تمسخر،وقت گذراني ،قلدر پروري  و ... آن بچشم ميخورد  و خلاصه يک پرده سياه بدون حتي نقطه اي روشنايي از آن ديار به نمايش در آمد .

اينک به آن بچه ها و نوجوانان مستمع و نظاره گر حاضر در مجلس فکر ميکنم و استنباط  آنان از اين حرف ها بايد چي باشد ؟

در پايان کلام چنين عملکردهايي عدم آگاهي مردم نسبت به وظايف و بنوعي بي خبري از مسئوليت خود و بازيهاي سياسي حاکمان بر مردم و عدم ارتقاء فرهنگ درجامعه شان از قديم الايام مسلم است.

 اينک با فرض تنها وقت گذراني بايد بگوييم چگونه فرصت ها را فدا و تبديل به تهديد نموده و همچنین غافل از اينکه همگي ما قرباني نگاه تبعيض و تفرقه هستيم !

     در چند روز اخير نخستین همایش فضای کسب و کار در اقتصاد ایران برگزار و رتبه بندي ايران نسبت به کشورهاي ديگر طي گزارش بانک مرکزي ايران بشرح ذيل ارائه گرديد.

منبع:روزنامه سرمايه

در اين اثناء بانک مرکزي جهت بهبود و گسترش فضاي کسب و کار قرار است بسته سياستي – نظارتي که شامل سه متغیر مهم از جمله نرخ رشد اقتصادی، نرخ تورم و نرخ بیکاری است که نرخ تورم به عنوان کلیدی ترین متغیر اقتصادی به صورت بهینه با دو متغیر دیگر در هفته آينده  ابلاغ نمايد.

 لذا با عنايت به آمارها ، ازسويي افزايش تعدادکشورها و از سويي ديگر افزايش شاخص ها و ورود آنها با توجه به ارتقاء سطح کيفي زندگي ،رقابت را در شرايط سخت قرار داده است .

قدر مسلم اقتصاد  هر کشور علاوه بر تاثيرات خارج از بسياري عملکردهاي داخلي داراي فيدبک ميباشد و لذا رجوع دوباره به نوع عملکردها و تصميمات ما در طي چند دهه اخير و عقب ماندگي از جهانيان به امر مهمي تبديل گشته است.

اينک زمان مناسب تري هر چند با  تاخير جهت رجوع مجدد به جامعه و گذار از چالش ها ميباشد.

 روزهاي  February 15-16 در دانشگاه صلاح الدين اربيل طي کنگره ای تحت عنوان " کنگره کورد – تورک " با تاثیر از کنفرانس ئابانت و حضور استادان دانشگاه ، روشنفکران ،نويسندگان و روزنامه نگاران کورد و تورک از ترکیه و اقلیم کردستان عراق با پيام « با هم صلح و آينده را جستجو نمايم » برگزار شد.

برگزاری نشست عليرغم برخي ايرادات با عدم برخورداری از شرکت برخی عوامل تاثیرگذار ، اما آنچه در مرحله نخست اهمیت دارد ميتواند این نشست حامل برخي پيام ها براي طرفين و نقطه سرآغازی برای تبادل افکار در بین نخبگان و روشنفکران و سپس انتقال آن به جامعه و سیاسیون حاکم باشد.

ابتدا برخی مختصات شامل دولت ترکیه و حکومت اقلیم کردستان عراق بیان میگردد.

دولت ترکيه:

دولت ترکیه پس از جنگ جهاني اول از شکست و فروپاشی دولت عثماني با از دست دادن بخشهاي بزرگی از سرزمين الحاق شده با همکاری تعدادی ناسیونالیست تورک به رهبری آتاتورک تاسيس ميشود . درهمان حال با برخي مشکلات برگرفته از ميراث دولت عثماني و پرونده سياه آن شامل جنگ و تجاوزات متعدد به همسايگان و فرهنگ غالب غاصب با دستاويز اسلامي و سپس چرخشی فوری و روي کارآمدن ترکيه سکولار با استراتژي حفظ بالانس موجوديت و زخم خورده از شکست هاي جنگ جهاني اول تشکيل شد. از اين ديد هيچگاه نتوانسته از پتانسل هاي خود بنحو مطلوب استفاده نمايد .

سرزمين دولت عثماني علاوه بر ترکیه فعلی به وسعت بخشهایی از سرزمين اعراب و کورد بود .سرزمين کورد در طي سال 1639 ميلادي از ايران به آن الحاق شده بود که علاوه بر آن هيچکدام از سرزمين هاي الحاقی ديگر نيز مشترکاتي با سرزمين تورک نداشتند و اين تمايزات ميتواند يکي از دلايل فروپاشي دولت عثماني باشد. 

در دولت جدید نیز آتاتورک ابتدا با ايجاد ارتباط نزديک با کورد و سپس اقناع آنان در تشکيل دولت داراي همکاري تنگاتنگ با هم بودند اما بعدا" آتاتورک بعد از گذار از مرحله خطر و رسيدن به وضع ثبات با کورد  پيمان شکني نموده و حتي با  تصويب قوانيني  ضد کورد از جمله نفي نژاد ، زبان و لباس و ... برآمد لذا آن کشور تا کنون با شکل جدیدی از جنبشهاي آزاديخواهي مانند جنبش شيخ سعيد پيران،شيخ رضا درسيمي،احسان نوري پاشا و حزب کارگران کردستان و ... با جنگ و جدالهاي متعدد روبرو بوده است.

حکومت اقلیم کردستان عراق:

کردستان جنوبي که در خلال جنگ جهانی اول از دولت عثماني جدا میشود سپس به کشور تازه تاسيس عراق الحاق میگردد .کردستان ضميمه شده به عراق بلعکس کردستان ترکيه از برخي مشخصات از جمله برسميت شناختن نژاد ،زبان و لباس و ... در داخل کشورش عراق بهره بردار بوده اما در اين بخش نيز با جنبش هاي کورد از جنبش شيخ محمود برزنجي و جنبش ملا مصطفي بارزاني و ... جهت دستيابي به حقوق کامل خود همراه بود. در اين راه انفال 182000 کورد ، تعريب کرکوک و خانقين و شنگال و ... ،بمباران حلبچه ، خیزش و کوچ جمعي ( راپه رین ) 1991 ميلادي و ....  را  در پرونده داشت . پس از ارتکاب چنين فجايع انساني در کوردستان توسط صدام حسين ،منطقه پرواز ممنوع در مدار 36 درجه توسط سازمان ملل طی قطعنامه 688 با حضور نيروهاي نظامي هوایی کشورهای آمریکا ،انگلیس و فرانسه تحت عنوان نيروي حامي چکش سبز برای حفاظت از کوردستان عراق در پایگاههای هوایی ترکیه مستقر شدند .در اين اثناء با خروج ارتش عراق از کوردستان و بازگشت احزاب کورد عراقي ،اداره منطقه  را با تشکيل حکومت و پارلمان بدست گرفتند.اين وضعيت تا جنگ 2003 آمریکا و هم پیمانان و سقوط حزب بعث حاکم ادامه داشت پس از آن در ابتدا اداره عراق با سرپرستی نماينده آمريکا بود سپس با رفراندم و توافق رهبران آن ، تشکيل حکومت فدرال در کنار حکومت اقليم کردستان با تغيير معادلات سياسي در عراق رقم خورد.

در اين اثناء ترکیه نیز با تحولات سياسي داخلی و معادلات جدید بین المللی مواجهه شد . ترکيه بعد از جنگ 2003 با اتخاذ استراتژي جدید و برون رفت از استراتژی حفظ موجوديت چندین دهه قبل، بسوی استراتژی توسعه و دیپلماسی جدید رفت.

البته بنابر تحلیل آگاهان سیاسی ،ترکیه بدنبال الحاق به اروپا با چرخشی استراتژیک اکنون به بدنبال منافع خود در خاورمیانه و آسیاست. 

علي الحال با تحولات فوق ، دولت ترکيه نيز براي حفظ منافع خود ناچار به تجديد نظر و ايجاد ارتباط در خاورميانه و دولت فدرال عراق شد .ایجاد ارتباط بین روسا و وزرا بین دو کشور در روابط فی مابین برای حل مسائل بین آنها استفاده گردید و سطح جدیدی از مذاکرات از جمله گفتگوی میان نخبگان و روشنفکران طرفین باز شد که ميتوان به «کنگره کورد – تورک » با بيان برخي موارد در کنگره اشاره نمود.

  · از شخصيت کاريزماي مرحوم ملا مصطفي بارزاني سخن بميان آمد و سپس بحث بر سر انتقال چنين کارکرد کاريزماتيک  به  سوي سيستم هاي سياسي شد .

البته بايد گفت پس چرا با چنين ايده اي با گذشت سالهاي متمادي اما هنوز آتاتورک داراي شخصيت کاريزماتيک در دولت ترکيه بوده و عبور از آن خط قرمز محسوب ميشود و در همه مکانهاي دولتي ترکيه عکس آن نیز برآفراشته است؟

· در روز February 15 کنفرانس افتتاح گرديد که اين روز يادآور ربودن اوجلان رهبر حزب کارگران کردستان به ترکيه در سال 1999 ميلادي است و کورد از آن بعنوان روز سياه (Roji Resh) نام ميبرند.

·  الحاق بخشي از سرزمين کوردستان  از ايران به ترکيه در سال 1639 ميلادي و ايجاد مرزهاي جديد هيچگاه بجهت اشتراکات عميق ديني ،نژادي و فرهنگي در دو سوي مرز داراي رسميت نبوده و از اين ديدگاه ميتوان به عدم کارآمدي آن پي برد.

· بعد از سقوط حزب حاکم بعث عراق،دولتهاي اعراب و ايران هر کدام در بخشهاي عرب سني نشين و عرب شيعه نشين داراي نفوذ شدند .در اين بين سر ترکيه بي کلاه ماند اما تنها ميتواند از راه کوردستان با توجه به برخي اشتراکات آن با شهروندان کورد ترکیه و مرز مشترک وارد معادله گردد.

· اگر شهر هاي اربيل ،سليمانيه ، دهوک ودياربکر  جزء شهرهاي بزرگ کوردنشين هستند بايد منبعد استانبول را نيز با جمعيت دو ميليوني کورد  آن جزء شهرهاي بزرگ کوردنشين بحساب آورد.

· ايجاد ارتباط مستقيم بين کوردستان و ترکيه با توجه به موقعيت جغرافيايي آنان .

·  تاسيس کنسولگري ترکيه در اربيل و دفتر نمايندگي اقليم کوردستان در آنکارا.

· پيشنهاد الحاق کرکوک به اقليم کوردستان از سوي نخبگان ترکيه حاضر در کنگره.

· ايجاد ارتباط مستحکم در بين محافل دانشگاهي،ميديايي،فرهنگي تندرستی وبهداشتی،اقتصادي و تجاري .

· عدم اعتماد متقابل در بین ساکنان خاورمیانه و تفکر غالب قهر بجای دیالوگ.

· تابحال در هيچکدام از ميديا و منابع اطلاع رساني در ترکيه از کوردستان سخن به ميان نيامده و سانسور شده است و تنها از آن بعنوان شمال عراق و ... نام برده شده است و بایستی منبعد بنام  حکومت اقلیم کوردستان عراق با توجه به امر واقع و قانونی آن اعتراف نمود .البته قبلا" رجب طيب اردغان نخست وزير ترکيه در سخناني اظهار داشته بود که کوردها برادران ما هستند البته در چند روز پيش نيز آقاي عبدالله گل رئيس جمهور آن کشور از منطقه کوردي عراق نام ميبرد.

· هک کردن سايت ها کوردي از طرف ترکيه .

· زدودن القائات غلط و برچسب هاي ناروا  ازسوي ميدياي ترکيه به اقليم کوردستان .

· ايجاد پروژه هاي متعدد در زمينه عمران و آباداني.

....و بسیاری از موارد دیگر ذکر شد. 

بنده باید اذعان نمایم که ما در آغاز هزاره سوم  در منطقه استراتژي خاورميانه بسر ميبريم.اختلافات متعدد در بين ساکنان اصلي و درهم پيچيدگي خاص آن و عدم تفاهم با يکديگر باعث شده است حتي مهماناني از دور دست نيز به اين نقطه از دنيا بيايند و آنان نيز در مسائل مداخله نمايند.

خاورميانه در موارد متعدد بستر  وقوع جنوسايد و امحاء ، آوارگي  ساکنان آن بوده است . تفکر غالب تجاوز و قتل و عام و اعدام و بمباران و توپ باران با دستاويزهاي مختلف بوده است و زخمهاي کهنه و تاره آن در عراق ،ترکیه ،سوریه ،لبنان،فلسطین ،افغانستان و ... بدون مرهم مانده است و تبدیل به بحرانی ترین و پر تنش ترین نقطه جهان شده است.

عرب،تورک ،کورد،فارس،بلوچ،هزاره،تاجیک،ارمنی،آشوری و ساير اقوام در خاورميانه کثیرملل مدام با هم در مناقشه و جنگ و ستيز بوده اند و هيچکدام از همديگر زندگي با آرامش در کنار هم نداشته اند. واگرایی را بجای همگرایی انتخاب نموده اند.

مختصات خاورمیانه با حيله و ترفند با چالش سازي و بديل سازي با بازی های سیاسی متعدد و تلاش براي حذف همديگر بوده است حاصل آن چيزي جز عقب ماندگي و بيچاره گي نبوده است لذا استفاده عقلايي از پتانسيلهاي متعدد و امکان دستیابی به فرصت ها در خاورميانه و ايجاد ارتباط و گذار از مرحله مناقشه و بي ثباتي به مرحله ديالوگ و ثبات با گامهاي مستمر و مديريت جامع آن ميتواند منافع همگان را پوشش داده و زندگي با رفاه و آسايش براي ساکنان آن در جوار هم به ارمغان بياورد.

 قدر مسلم اينک دوران ديالوگ و گفتگو با درايت وتدبير و تشريک مساعي با حفظ اقتدار و اراده همه ملل ساکن در خاورمیانه با ایجاد کانالهای ارتباطی مستحکم بيش از هر زمان ديگر ضرورت خود را نشان ميدهد . سپس آنچه در تفاهمات داراي روند اجرايي و ثبات و دوام است مذاکرات قاعده مند و تقسيم منافع طرفين با رضایت مندی و همکاری میباشد .

وضعيت اقتصادي ايران در طي يکسال اخير  با تاثير گرفتن از رويدادهاي اقتصادي در سطح بين المللي که مهمترين آنها بحران مالي آمريکا و سپس کاهش قيمت جهاني نفت به يک چهارم آن و تحريم هاي خارجي داراي کارکرد منفي در اقتصاد کشور گشت.

در اين راستا برخي آلترناتيوهاي پيش رو  تصميم گيران در خنثي نمودن تاثيرات فوق بر اقتصاد داخلي با حداقل صدمه ناشي از بحرانهاي فوق محرز است.

آلترناتيو هاي پيش رو در سال 88 شامل افزايش قيمت حامل هاي انرژي،افزايش ماليات و ماليات بر ارزش افزوده،افزايش نرخ ارز و دلار و  افزايش روند خصوصي سازي است .گرچه کاتاليزورهايي هرچند با بنيان متزلزل در کشور بدليل عدم برنامه ريزي و زير ساخت سازمان يافته مانند  صنعت توريسم و صنايع دستي و توليدات داخلي  ميتواند تاثير بسزايي در معادله داشته باشد.

در اين اثناء ميتوان به سياست انقباضي پولي دولت و کاهش نقدينگي مردم با اجراي برخي تصميمات با هدف جلوگيري از افزايش نرخ تورم اشاره نمود.همچنين تصميم گيران تاکنون با ارائه پيشنهادهايي بعنوان نمونه مايل به نگهداشتن قيمت نرخ دلار در سقف 950 تومان هستند با مراجعه به نظر کارشناسان اقتصادي با توجه به نرخ پائينتر واقعي دلار ، آنرا در جهت افزايش شديد واردات با محرک اصلي کاهش قيمت کالاي توليد خارج با رغبت بفروش آن در بحرانهاي مالي کنوني شان پيش بيني ميکنند .

از سويي با اتخاذ چنين سياستي ورود کالاهاي خارجي با بحران کارخانجات داخل کشور روبرو بوده که افزايش نرخ بيکاري و نرخ تورم و ... در پي خواهد داشت.

از سوي ديگر عطش دولت در اجراي طرح تحول اقتصادي با پرداخت يارانه نقدي حداقل به دهک هاي پايين نيز در حد بالا وجود دارد.

علي الحال اجراي اين سياست نيز داراي برخي بازخورد منفي و آسيب از جمله افزايش تورم و افزايش بيکاري و ... در سطح جامعه خواهد شد.

آنچه بنده در حال حاضر ميتوانم بيان نمايم  ميتوان به اصول ثابت اقتصاد با سيال بودن آن اشاره کرد که تفکر قابل پيش بيني قيمت نفت ، انکار تحريم  و  حتي عدم ريزش پذيري اقتصاد با عنايت به عدم ارتباط اقتصاد ما با خارج ديگر داراي ارزش نخواهد بود لذا تمهيد رويکرد کارشناسي در وضعيت اقتصادي 88 با در نظر گرفتن جوانب متعدد اعم از فرصتها و تهدید های داخلي و خارجي در تصميم گيري ها را ميطلبد.

اگر به جوامع داراي ساختارمديريت سازماني توسعه يافته و برنامه ريزي شده نگاه شود عملکرد وتصميمات مديران آنان در بسياري از جهات در جامعه از طريق اطلاع رساني هاي جمعي داراي شفافيت ميباشد  لذا مردم نيز با ارائه نظريات خود با رضايت مندي و اعتماد  در بسياري از موارد به آن مديران کمک مي نمايند.

 يکي از ابزارهاي مهم براي نيل به چنين اهدافي مهم ، مراکز نظرسنجي است. مراکز نظرسنجي با اهداف متعدد و جمع آوري داده ها از طريق پرسشنامه ها و ثبت در آمار ماموريت مي يابند. چنين مراکزي همچنين با مطالعات علمي و تحليل داده ها ي بدست آمده با توجه  به کاربرد آن به شکل آمارهاي نموداري ،عددي و ... نسبت به ارائه آن به مراکز تصميم گير با حفظ اطلاعات محرمانه بدست آمده  اقدام مي نمايند.

 ارزشيابي و تحليل داده ها داراي اهميت بسزا در اداره جوامع آنان بسبب اعمال نظر مردم ميباشد که بعضا" درشناسايي چالشها و سپس اصلاح عملکرد بکار بسته ميشود.

ماموريت مراکز نظر سنجي با جمع آوري داده ها و سپس ايجاد بانک اطلاعات داراي کاربردهاي متعدد بجهت کسب استراتژي ها ،راهبردها  و بهينه نمودن رفتار جامعه ازطريق رفتارشناسي آنان بوده که در دستيابي به منافع همگاني  در نيل به هدف مشترک ياري رسان است.

ارتباط مستقيم داده هاي  نظرسنجي با مسائل روز آنان در کشور هاي توسعه يافته ازچنان استحکام قدرتمندی برخودار گشته است که ميتوان به اهميت آن در تئوريزه شدن آن توسط انديشمندان و مديران پي برد تا آنجا که به قول روسو « افكار عمومی یا صدای مردم  تنها اراده عمومی است كه می تواند دولت را هدایت كند» و از اين ديدگاه است که آنان به چنين تکنيک ها و پژوهش ها يي  در جامعه اهميت فراوان قائل مي شوند و فراتر از آن  بعنوان «صنعت افکار سنجي » شناخته ميشود.

البته برخي نيز در جوامع توسعه نيافته  با سوء نيت از چنين عملکردي ياد ميکنند و آنرا هم راستا  با تبليغات سوء و هدف دار و تحريف افکار عمومي توسط قدرتها  تفسير ميکنند. بايد خاطر نشان نمود در حال حاضر ارائه اطلاعات دقيق توسط سازمانهاي غير دولتي و مستقل از طريق ميديا و سايت و ... آنچنان بصورت آنلاين در اختيار مردم قرار ميگيرد که بنوعي ميتوان گفت انحراف واقعيات غيرممکن است و لذا سوء ظن ها در مورد مراکز نظر سنجي و نحوه ارائه آن منتفي است.

البته ناگفته نماند آنچه در ميان کشورهاي توسعه نيافته ميتوان نظاره گر بود نوعي عدم توجه به افکار عمومي و حتي قهر توسط حاکمان آن  بسبب حفظ قدرت است که اين نيز ديگر کاربردي در  اذهان و خريداري در بازار انديشه و تفکر ندارد.

 در پايان بايد تصريح نمود نياز به انجام چنين فعاليتهايي در جوامع ما از سويي بصورتي سازمان يافته و از سوي ديگر با آشنايي و مشارکت مردم با چنين رفتارهايي در مسائل روز شامل  امورات اقتصادي ،اجتماعي ،سياسي و فرهنگي و ... را بايد بيشتر رواج داد.

قدر مسلم  مستقل بودن مراکز نظر سنجي در کنار اطمينان مردم بجهت حفظ اطلاعات آنان به چنين مراکزي اعتباری چندان بيشتر مي بخشد.