در آستانه هشتصدمين سال بنيانگذاري يکي از قديميترين دانشگاههاي انگلستان و جهان ،دانشگاه کمبريج قرار داريم .تاسيس اين دانشگاه در قرن سيزدهم ميلادي و دومين دانشگاه بعد از دانشگاه آکسفورد در کنار رود کام در شهر کمبريج انگلستان بوده است و در حال حاضر بعد از دانشگاههاي هاروارد،استنفورد و برکلي در آمريکا جزء دانشگاههاي  برتر جهان با 54 دانشکده متعدد با علوم و فنون و مراکز تحقيقاتي مختلف در حال فعاليت ميباشد.

دانشگاهها حاصل تحولات اجتماعي که جوابگوي نيازهاي آن جوامع با درک متقابل و توانائيهاي آن جهت شکوفايي ، ترقي و تلاش بوده  و در قبال تحولات اطراف خود احساس مسئوليت مينمايند و در اين راه  طلايه دار پاسخ آنان به وضعيت پيچيده و موجود و ارائه آن در تعامل با جامعه مطرح ميباشند.

در چنين فضايي آنان سفيران صلح و نماد پيشرفت و ترقي و قدرت براي ساير ملل نيز ميباشند. روسا جمهور ، مديران عالي ،برندگان جوايز نوبل ،اسکار و .... فارغ التحصيل از دانشگاهها گواه مطلب ميباشد.

نخستين مدرسه جديد ايران در سال 1254 هـ.ق  در اروميه(رضائيه) توسط پرکينز کشيش امريکايي تاسيس ميشود .البته قبلا در مکانهايي غرفه مانند بنام مکتبخانه دروس ادبيات ،رياضيات ، نجوم ،حکمت و فلسفه به سبک قديم تدريس ميشد .

 اولين مدرسه عالي بنام دارالفنون به سبک دانشگاههاي اروپا در سال 1230 هـ.ش توسط اميرکبير تاسيس ميشود که در آن علوم نظامي ، طب ،فني و صنعتي تدريس ميشود . لازم بذکر است پس از 13 روز از آغاز فعاليت مدرسه، موسس آن امير کبير بقتل ميرسد. بعدها پس از 10 سال فعاليت آن ، بخش طب و علوم نظامي از آن جدا و بدون هيچگونه رشد و شکوفايي در حد يک دبيرستان ادامه به فعاليت خود ميدهد.

ايران پس از آن با اعزام دانشجويان به خارج اکتفاء نموده و سپس در سال 1313هـ.ش دانشگاه تهران آغاز بفعاليت مينمايد.البته بعدها وبا زحمت بسياري دانشگاههاي متعدد در شهرهاي بزرگ ايران ساخته شد و پس از انقلاب به واسطه دانشگاههاي آزاد و پيام نور ،کمتر شهري در ايران يافت ميشود که شعبه اي از آن دانشگاهها در آنجا فعال نباشد.

آنچه حائز اهميت است نقش دانشگاهها علاوه بر تحولات اجتماعي،سياسي ،صنعتي و فرهنگي در زمينه فن آوري اطلاعات IT وبيوتکنولوژي و ايجاد پارکهاي نانو تکنولوژي و صدور آن در عصر حاضر است . با جذب سرمايه گذاران در تاسيس بزرگترين مراکز علمي،صنعتي و آزمايشگاهي در زمينه اقتصادي نيز ايفاء نقش مينمايد.

اينک پرشسي مطرح است و سنجش ميزان اثر بخشي و کارايي دانشگاههادرايران ؟

مدتي بود به کتابفروشي هاي ميدان انقلاب (تهران) سر نزده بودم .بالاخره عزم خود را جزم و راهي مقصد شدم.پس از رسيدن به مقصد شاهد برخي رخدادها با تعطيلي تعدادي غرفه کتابفروشيها و بعضا نيمه تعطيل با انباشت انبوهي گرد و غبار در پيشخوان آنان شدم.کتابفروشيها مدتها غريب و بي يار و یاور مانده بودند و کسي جوياي حال آنها نبود.

گويا نويسندگان و ناشران براي نشر کتابي بايد هفت خوان رستم طي نمايند و در برخي موارد با عدم اخذ مجوز نشر و در برخي نيز با شرط حذف پاره اي مطالب روبرو ميشوند و اينک خود بخوان حديث مفصل جدايي را !

بعضا کتابفروشيها در زمينه جزوات و تستهاي کنکوري و پيش دانشگاهي ،کتاب حل تمرين  و زبان فعال بودند که بهتر اجازه چاپ و انتشار میابند.

آنچه عجيب و نا مانوس تر بود فروش انواع تحقيق ها و پايان نامه هاي از قبل آماده شده در محل بود.

بايد بگويم در دوره اي که بنده دانش آموز بودم استفاده از کتاب حل تمرين  اکراه داشت و تست هاي کنکور به ندرت در دسترس بود و در حین تحصيلات دانشگاهي نيز خبري از چنين دستاوردي خطير (پايان نامه آماده !) اصلا نبود.

اينک به تعطيلي کتاب فروشي ها بر اثر عدم انتشار کتابهاي جديد و بالطبع عدم نشر انديشه صاحبان قلم در جامعه و وضعیت فارغ تحصیلان دانشگاهها و ...... مي انديشم.

و آيا اصلا مجالي براي انديشيدن هست؟

يکي از شاخصهاي توسعه در بخش اقتصاد، شاخص ريسک اقتصادي ميباشد که در فضاي کسب و کار نسبت به کشورهاي ديگر براي جذب سرمايه داراي ارزش ميباشد.طبعا هرچه اين شاخص بهبود بيابد جذب سرمايه با روند بهتر روبرو بوده  و بلعکس آن فرار سرمايه را در پي خواهد داشت.

براي تعيين شاخص ريسک اقتصادي،اکونوميست از مهمترين مراكز محاسبه مخاطرات اقتصادي و در عين حال مرجع اصلي فعالان اقتصادي جهان فاکتورهايي براي کشورها مورد ارزيابي قرار ميدهد که شامل موارد بشرح  ذيل است:

· ثبات اداري

·امنیت

· کارایی دولت

·قوانین و مقررات

·ثبات اقتصاد کلان

·تجارت خارجی و پرداخت‌ها

· بازار مالی

· سیاست‌های مالیاتی

· بازار کار

· زیر ساخت‌هاي اقتصادی و صنعتی

 تازه ترين گزارش اکونوميست ،نشان دهنده وضعيت بهتر ايران در طي شش ماه اخير با کاهش سه پله بوده که البته اين بهبود بجهت  فعاليت مثبت ايران نبوده بلکه حاصل عملکرد منفي کشورهاي ديگر ميباشد.

علي الحال جدول بشرح ذيل ، موقعيت ايران را در بين ساير کشورهاي ديگر نمايش ميدهد.

بطور معمول در اواخر هر سال نزديک به ارائه بودجه بندي دولت و پايان برنامه هاي توسعه ،مقوله بهره وري در رسانه ها مطرح  ميشود که يکي از فاکتورهاي مهم نيز در توسعه ورشد اقتصادي و درآمدها بجهت افزايش قدرت رقابت ميباشد.اما آنچه جاي سئوال است که آيا برنامه ريزان کلان کشوري بدنبال ارائه راه حلهاي کارشناسي و علمي و اطلاع رساني بوده يا تنها بسنده به ارائه برخي نظرات براي رسانه ها ميباشد؟

صرف نظر از برخي نظريات واقعا کاربردي، بنده از اين ديدگاه نگاه ميکنم که بهره وري حاصل تلاش جمعي و همگاني تفکر واحد و اصولي با به حداکثر رساندن توانايي استفاده از منابع انساني و امکانات با زيرساخت هاي اقتصادي ،اجتماعي و فرهنگي و قضايي ميباشد اما با توجه به ساختارهاي صرفا دولتي و تقريبا عدم فعاليت بخش خصوصي که داراي موارد نقض حاد  از جمله عزل و نصب مديران بدون در نظر گرفتن کارايي ،عدم ارتباط منطقي مشاغل با تحصيلات و حتي تجربيات مديران و رده هاي زير مجموعه ، عدم اصلاح زيرساخت هاي علمي و فني ،نظام اداري زائد،عدم کارآمدي نظام هاي بانکي واقتصادي ،سياسي شدن پروژه ها و ... ميباشد.

پس ميتوان به اصل موضوع پي برد که اساسا صحبت از بهره وري و اصلاح آن با چنين ساختارهاي غيره عملي ميباشد.

چند روز قبل با آغاز سال نو میلادی ،رادیو و تلویزیون ترکیه طی اقدامی از قبل طراحی شده ،تلویزیونی با زبان کُردی افتتاح و پخش نمود .آنچه حائز اهمیت است کشور ترکیه دارای برخی مختصات منحصر به خود بوده که به نکاتی چند اشاره میشود.

 ·  دولت ترکیه کنونی دارای قانون اساسی در هشتاد سال اخیر بوده که در آن وجود هر قومیت دیگر بجز ترک را در آن کشور نفی و زبان واحد ترکی را تنها زبان رسمی کشور میداند.البته در طی مدت اخیر 4 بار قانون اساسی ترکیه بدلایل مختلف دستخوش تغییر بوده است.

 ·  در طی مدت هشتاد سال اخیر تعداد زیادی از شهروندان ترکیه تنها بدلایل اختلاف قومی و زبانی و دینی ، مورد حمله گروه های ناسیونالیست ترک واقع شده و این افراد مورد ستم بلحاظ قانونی دارای هیچ گونه پشتیبانی نبوده اند و مجبور به ترک آنکشور شده و دیگر نیز برنگشته اند.

 ·  با افتتاح تلویزیون ،صدریون حکومتی ترکیه و حتی دیگران نیز با زبان کُردی نسبت به آغاز فعالیت آن پیام تیریک فرستادند. در ابتدا نیز از افراد فرهنگی کُرد صاحب نام حتی در خارج کشور دعوت به همکاری نموده اند.

 ·  تلویزیون کُردی ترکیه در حالی شروع بکار نموده است که چندین شبکه تلویزیون و رادیوی ماهواره ای و محلی کُردی، با شرایط خاص خود و مشخصات میدیایی نسبتا آزاد در حال فعالیت میباشند.

 · حکومت ترکیه دارای قوای مختلف اجرائی ،قانون گذاری،قضایی و نظامی میباشد و افراد متعدد کُردتبار بشرط قبول قانون اساسی دارای مسئولیت بالا بوده و میباشند.در این میان تعدادی از نمایندگان پارلمان نیز از پارتی جامعه دمکراتیک ( DTP )  حضور دارند.

 ·  اپوزسیون کُرد ترکیه با توجه به عملکردهای قبلی حکومت ترکیه ،آنرا تنها با هدف تحریف دیدگاه کُردها و با هدف درمقابل همدیگر قراردادن کُردها و همجنین اجرای اصلاحات تحمیلی اتحادیه اروپای در حال مذاکره که خواهان پیوستن به آن اتحادیه هستند قلمداد میکنند.

 · در طي يک قرن اخير خصوصاً سه دهه اخير ،شاهد جنگهاي داخلي و کشته شدن هزاران نفر اعم از تُرک و کُرد بوده و هنوز هم آتش جنگ بدليل عدم تفاهم و پذیرش همديگر برافروخته مانده است .

 · در چند روز اخیر با مصاحبه وزیر داد و عدل ترکیه مواجه شده که منبعد صحبت به زبان کُردی برای زندانیان جرم محسوب نمی شود.

 · در طي چند روز اخير شاهد اتخاذ سياست جديد از سوي دولت ترکيه مبني بر باز گرداندن جسد ناظم حکمت شاعر شهیرکُردتبار ترکيه بوده که حتي قبلا حق شهروندي بدليل کُردبودن از ايشان سلب شده بود و همچنين سخن از بازگرداندن جسد يلمازگوني سينماگر پر آوازه کُرد در ميان است.همچنين نمايندگان کُرد در پارلمان در حال ارائه طرحي مبني رسمي شدن زبان کُردي و نوروز جشن ملي کُردها در ترکيه ميباشند.

 همه موارد فوق مختصاتی را برای ترکیه اختصاص داده و اتخاذ تدبیری شجاعانه را برای خود ایجاد مینماید.آيا وقت آن فرا نرسيده است که ديگر اسير درکي نادرست و کليشه اي و برچسب اتهام نبوده و جهت حل مشکلات ومنازعات عمده ي سياسي و فرهنگی،بزرگان و نخبگان سياسي در کنار هم و با درک متقابل شاهد کمک بهم بوده و اصلاحات را با روند تدريجي امکان پذير نمایند .

با درک واقعی وضعیت خاورمیانه و فراز و فرودهای آن که تابحال همراه با ترد و عدم مشارکت ساکنان اصلی آن بوده است .بحرانها و چالشهای موجود در آن موجب آوارگی و کشتار مردم بی گناه در آن گشته است لذا حل مسالمت آمیز و مصالحه و تساهل میتواند حتی بجهت عدم دخالت دیگران ،تنها راه در پیش باشد.

هر سال نهم و دهم محرم يادآور تاريخي تاسوعا وعاشورا با شهيد شدن حضرت حسين فرزند حضرت علي  بدست يزيد است که اين واقعه تلخ تنها نمتواند يک اتفاق يا مسئله ساده باشد بلکه براي بنده با اين نگاه که ميتواند گوشه اي از رخداد تاسف برانگيز بشريت  براي کسب قدرت و خذف رقيب به هر شکلي باشد داراي نکاتي چند ميباشد. 

• پس از حضرت علي ،اداره جامعه ميتوانست به حضرت حسن فرزند ارشد ايشان با توجه به قرابت خانوادگي با حضرت محمد(ص) برسد اما ايشان از رياست حکومت کنار آمده و سپس با معاويه بيعت مينمايد.
• در زمان حضرت حسين ، صدارت امور بدست يزيد فرزند معاويه افتاده بود . يزيد داراي برخي خصوصيات اخلاقي بوده که در ميان مردمان آن روزگار نيز قطعا پسنديده نبوده است .اين انتقال قدرت ميتواند نقطه عطفي براي حاکمان بجهت اداره امور براي خود و پس از خود نيز باشد.
• ظلم و جور حاکمان تا آنجا پيش ميرود که مردم کوفه به حضرت حسين پناه آورده و پيغام ميفرستند و طلب ياري ميکنند.حضرت حسين پس از آن در ابتدا با فرستادن نماينده و سپس خود، به ياري مردم رفته وآنان نيز با ايشان بيعت نمودند سپس تعداد زيادي از آنان نيزبا دسيسه يزيد از بيعت سر باز زده و حتي برخي به او ميپيوندند درنهايت تعداد کمي از ياران با پيماني که با حسين عهد بسته بودند باقي ميمانند .
• حضرت حسين در هنگام جنگ نابرابر با لشکريان يزيد تا دندان مسلح ، در حالي که به خيمه هاي زنان و کودکانشان حمله ور ميشدند .مسير انتقال آذوقه را قطع  و مشکهاي آب آنان را پاره مينمودند تنهاخطاب به حاکمان زورگو و قدرت طلب بي مروت ميگويد (( اگر شما دين نداريد لااقل آزادمرد باشيد )).
• پس از حملات ناجوانمردانه و شبيه خونها ، در نهايت قصاوت  حضرت حسين و يارانش و خانوادها با  کودکان و زنان که همگي از نزديکان هم نيز بودند جان خود را در مقابل ظالم فدا نمودند. تن به پستی و ذلت و حقارت نفس و اسارت نداده و شهيد ميشوند.

 با اين اوضاع و احوالات در ماه محرم ، شيعيان به سوگواري ميپردازند و هر کدام نيز با شيوه هاي خود که بعضا متعارف  و حتي غير متعارف (قمه زني و.....) ميپردازند . البته علماي شيعه آنان را از چنين کارهايي برحذر ميدارند.

آنچه بنده را وادار به نوشتن و نداي این حق طلبي نموده است با نگاه و درک اوضاع و احوال روزگار ما و حتي تحريفات ديني وآزادگي در اين دوران ، لشکريان زور و زر زمان نيز با هزاران ترفند و حيله با حمله و بمباران و کشتار مردماني بي پناه که تنها بجرم لبيک با حق و آزادگي ندا ميدهند مورد حمله واقع شده وازخانه و کاشانه خود آواره ميشوند وتنها وجدان بيدار بشريت را ميطلبند. اما با زد و بندهاي سياسي و استراتژهاي سياسي از قبل طراحي شده و حتي با تحريف و سوءاستفاده از رسانه ها و ارتباط جمعي ، توانسته اند صداي ناله هاي آنان را بيصدا نمايند و با بدترين شيوه ها به اجحاف حقوق آنان بپردازند.

آيا در چنين اوضاع و احوالي حسين  فدايي آزادمرد زمان را نمي خواهد؟

در چند روز اخير طي اخبار منتشره مطبوعات در باب اجراي تحول اقتصادي روبرو بوده که برخي مسائل نيز در بطن دارد که داراي نکات ظريف وحائز اهمیت است.

·         کارگاه آموزشی ارائه مدل های طرح تحول اقتصادی توسط بانک مرکزي برگزار شد و برخي داده ها با آلترناتيو هاي مختلف طی جدول بشرح ذيل اعلام نمودند.

·          دولت اعلام نمود از تعداد 70 ميليون نفر جمعيت ايران جهت فرمهاي طرح تحول اقتصادي  ، تعداد 63 ميليون نفر اقدام نموده اند و از اين  تعداد  30  % فرمها  داراي نواقص ميباشد .

·         از این اقدام مردم بعنوان رفراندم طرح اقتصادی نام برده میشود در حالیکه در آن هنگام هدف بر سر ارسال فرم و جمع آوری داده ها بجهت ارزیابی و تحلیل در سازمانهای اقتصادی بود. 

·         با توجه به داده هاي مختلف در حوزه  اقتصاد ، رفاه و معيشت از دغدغه هاي  اصلي در اداره جامعه ميگردد و قطعا بدون کارشناسي هاي همه جانبه گرايانه و جزئي نگر و کوچکترين خطاها، سبب ضربات سختي به جامعه مي شود.

·         پس از مدتها نیز بالاخره طرح تحول اقتصادي به مجلس رفت و در صورت اجرا ، داراي تاثيرات منفي و تورمي با برخي نقاط مثبت نيز خواهد بود و گذار از آن به راحتي نيست. لذا بنده از آن بعنوان زايمان سخت دولت نهم نام ميبرم.

در چند روز اخير هواي تهران به نهايت آلودگي گازهاي سمي رسيده است . آلودگي ناشي از کارخانجات آلوده زا،خودروها ،سيستم گرمايشي منازل و ... با هواي سرد و پايداري شرايط جوي باعث محبوس شدن و تشديد آن شده و بموجب آن ناراحتي هاي تنفسي و ريوي و قلبي و حتي مرگ و مير در ميان کهنسالان  ميگردد.

 در اين ميان برخي مسئولين به جهت اقتضاي شغلي آنرا تاييد و برخي ديگر آنرا تکذيب ميکنند و همچنين کارشناسان نيز داراي نظرات ضد و نقيض بوده که خود داراي شگفتي است .

از ابعاد زندگي سالم ميتوان به هواي پاک اشاره نمود که بعضا دسترسي به آن در شهرهاي بزرگ با شاخص هاي آلودگي استاندارد(PSI ) آسان نمي باشد .لذا جهت دستيابي به چنين شاخصي ، مولفه هاي صحيح مديريت و طراحي شهري با بعد مسافت از کارخانجات آلوده زا، ايجاد معابر عبور و مرور و بزرگراها ، کنترل حمل و نقل ،کنترل خودروهاي آلوده زا و حتي فرهنگ عبور و مرور و .... را ميطلبد.

با توجه به شرايطي موجود بايد بگويم سطح دسترسي به آسايش  در تهران به حداقل رسيده و براي کوتاهترين مسافت بايد زمان زيادي صرف نمود.

دراين باب بايد ذکر نمايم در دولت انگليس جهت دستيابي به چنين شاخصي در حد استاندارد ، اداره راههاي آن کشور با مسئوليت مستقيم خود  امور حمل و نقل ، توليد تعداد خودرو توسط خودروسازان و واردات آن،طراحي وساخت راهها و خيابانها و بزرگراهها ، قانون گزاري واجراي عبور و مرور و... را بعهده دارد و با توجه به اين مسئوليت ها براي شهروندان آسايش فراهم مينمايد. لندن از جمله آلوده ترين شهرهاي جهان بوده است و با چنين انديشه اي ديگر خبري از آلودگي نيست.

در اين راستا مسئولان ما نيز تنها به توصيه هاي خود اکتفا نموده و استفاده از ماسک وتغذيه مناسب و بيرون نيامدن را به مردم توصيه نمودند .البته طرحهاي زوج و فرد پلاک خودرو ها و محدوده طرح ترافيک  ومعاينه فني خودروها و بعضا تعطيلي مدارس نيز از همين مقوله ميباشد .

آنچه براي من حائز اهميت بود عده اي از کارشناسان نيز دلايل ترافيک را  در موارد ذيل ذکر نمودند.

• افزايش نقدينگي مردم و سپس ميل به خريد آنان و سپس ازدياد رفت و آمد  است.
• افزايش بزرگراهها و سپس ايجاد فضاي فکري در ميان مردم مبني بر اينکه ديگر ترافيک نيست .
• تغيير فصل وسرما و کوتاه  شدن روز که مردم ميل دارند زودتر به منزل برگردند.

 لازم به ذکر است تا بحال معضل ترافيک در تهران داراي متولي خاص نبوده و بايد بگويم مسئوليت آن بصورت چندارگانه (شورايي !) ميباشد.

دوسال پيش در چنين روزهايي زنگ موبايلم با نام ادب روي صفحه نمايش آن بصدا در آمد . مردي که با احترامي خاص سلام کرد و پس از عرض سلام متقابل از بنده ، گفتند که چند پيغام موبايلي از طرف موبايل شما برايم فرستاده شده و حقيقتا بدون نوشته و نا آشناست .آيا شما به بنده کاري داشتيد . سپس يک دفعه فکرم مغشوش شد و پيش خود گفتم من که به مهندس ادب پيغام نفرستاده ام . به ذهنم رسيد که ديشب دخترم با موبايل در حال بازي بود و نکند که کار ايشان بوده است و سپس مطلب را خدمت ايشان با معرفي خود عرض نمودم و قضيه روشن شد و کار روژين کوچک من بود و پس از آن برخي صحبت ها شد.البته چند بار حتي در حين بيماري با ايشان تماس گرفتم و بايد بگويم ايشان با تمام گشاده رويي ،مردي به تمام معنا با وقارو دلسوزي بي ريا بود.اينک در ميان ما نيست و بنده به زعم خود تنها در مراسم سوگواري که در مسجد نور تهران برگزار شد شرکت نمودم و سپس تسليت نامه اي به شرح ذيل در سايت جبهه متحد کرد نوشتم. بايد بگويم تا کنون به هر دليل جامعه کرد نتوانسته يادي از چنين رادمردي بکند. اميد است چنين يادي به پاسداشت زحمت هاي بي دريغشان بشود.

 بازگشت همه بسوي اوست.

 ما نيز در سوگ يگانه مردي بي بديل و بي نظير و اسطوره ي اخلاق و علم و معرفت جناب مهندس ادب از تبار کرد در ايران هستيم که از مشخصه هاي بارزايشان استقلال راي و تعهد وخدمت به بشريت وسرزمينشان بود. اينک فراق جانکاه ايشان برايمان سخت و باور نکردني است اما باري پس از پايان عمر پر ثمرشان جهت تسلي خاطرو وداع آخر، ايشان را به رحمت ايزدي ميسپاريم و انشاالله راهشان پر رهرو باد . آنچه محرز است فعاليتهاي مرحوم مهندس ادب در حوزه هاي مختلف اعم از حرفه اي،پارلماني،مدني،خدمات انساني به محرومين جامعه انکار نشدني و تا نسلها جاويد خواهد ماند. هرچند از پتانسيل ها و ظرفيت هاي ايشان در سطح مديريت بالاي مملکتي استفاده نگرديد و حتي هدف بي مهري هاي نيز در ادوار مختلف توسط تنگ نظران و فرصت طلبان و مشوش کنندگان اذهان جامعه قرار گرفت اما ايشان با توجه به اصالت ،رفتار و منش جوانمردانه شان بصورت خستگي ناپذير راهشان را جهت خدمت به همنوعان و هموطنان ادامه دادند در حالي افراد ناکارامد ديگري نيز در راًس امور بودند و اين المي بمراتب جانکاه تر از فراقشان بر دلها خواهد گذاشت و ميتوان از آن بعنوان جفاي به متخصصين و دلسوزان به اين مرز و بوم و بحراني در مديريت نام برد. اما اميد است اين بتواند تجربه اي هر چند درد ناک و در عين حال زمينه براي فعاليت و بکارگيري دگر متخصصين و متعهدين در اين ديار باشد و شاهد کوچ آنان به ساير ممالک که بنده از آن بعنوان تبعيد اختياري )تبعيد برگزيده) نام ميبرم نباشيم. با آرزوي صبري جميل براي همگان بخصوص خانواده محترم جناب مهندس ادب.

يادش گراميباد. 

   پديده قاچاق  را ميتوان در بسياري از جهات بررسي و عوامل آنرا ذکر نمود و دارای پیچیدگی خاص خود میباشد و تحلیل اين مسئله نیازمند تيمهاي تخصصي با صرف زمان  است . اما بنده با ذکر چند مورد البته با محدوديتهاي خاص ميتوانم برخی گوشه های آنرا ذکر نمایم.

قاچاق به دو شیوه میباشد که میتوان به قاچاق انبوه (کامیونی)بتوسط افراد صاحب نفوذ با قدرت مالی و قاچاق جزئی (کیفی )توسط افراد با نیاز و احتیاج مالی انجام میگیرد.

کشور ایران با مشخصات ژئوگرافی خاص و منحصر به خود میتواند مبادي قاچاق آسان در مرزهاي آبي و بیابانی و کوهستاني باشد.انواع قاچاق که این نیز بتوسط افراد خاص خود انجام میگیرد بشرح ذیل است.

-        کالا (تلويزيون ،ضبط صوت،يخچال،کولر .....)

-        لوازم آرايشي،بهداشتي و مواد خوراکي

-        دارو و تجهيزات پزشکي

-        فراورده هاي نفتـــــــي

-        لوازم يدکي خودرو

-        منسوجات

-        سيگار

-        چاي

-        خاويار

-        اسلحه

-        مواد راديو اکتيو

-        طلا و جواهرات

-        آثار تاريخي-فرهنگي

-        گونه هاي جانوري کمياب

-        مشروبات و مواد مخدر

-        زنان و دختران (سوء استفاده جنسي)

-        انسان ( فرار از کشور)

 از مسائل مهم دخيل در پدیده قاچاق نمیتوان خصوصیات جامعه را از جمله عوامل فرهنگی،اجتماعي،اقتصادي وسياسي را در نظر نگرفت و در برخورد با آن بدون بسترسازی عوامل مذکور ، نتیجه قابل توجه حاصل نمیگردد.با بگیر و ببندها و حتی قوانین سختگیرانه و سایر موارد نیز نمی توان پدیده قاچاق جزئی (کیفی)را کنترل نمود بلکه راهکار را باید در جایی و چاره ای دیگر جست که اولین قدم آن حذف هرگونه اجحاف و توزیع ثروت ملی بصورت عادلانه بجای توزیع فقر در سطح ملی میباشد.

 اولین بازتاب منفی پدیده قاچاق میتوان به تعطيلي کارخانجات ، بيکاري ،تورم ،هرج و مرج ،کاهش رشد اقتصادی کشور اشاره نمود و سپس تن دادن به واردات کالاهای تقلبي و کم کيفيت با قیمت بالا که میتواند خسارات جبران ناپذیری در بر داشته باشد. هچنین چنین فعالیتهایی میتواند معضلات متعددی در کشور ایجاد و حتی شبکه های فساد را شکل دهد.

  بنده به نوبه خود ، ايجاد مراکز اشتغال تجاری - بازرگانی و تولیدی درشهرهای مرزی ، ایجاد مناطق آزاد تجاری در شهرهای مرزی،اصلاح روشهای تولید متناسب با مدیریتهای کارآمد و بهره ور در سطح ملی ، ایجاد تعرفه های واردات مناسب با قیمت جهانی را از راههای برون رفت برای دفع پدیده قاچاق می دانم.